Τι σημαίνει το φτου φτου;
Το φτου είναι ο ήχος του φτυσίματος. Όταν λες «φτου φτου» σε κάποιον, κάνεις ότι φτύνεις, για να μην τον ματιάσεις με τον έπαινο που μόλις του είπες. Κατά την παράδοση, το μάτι (η βασκανία) έρχεται από τον θαυμασμό και τη ζήλια, και το φτύσιμο το διώχνει πριν πιάσει.
Συνήθως το συνοδεύει μια φράση: «φτου φτου, να μη σε ματιάσω», «φτου σου» ή «φτου φτου, να μην το πω και το γρουσουζέψω».
Πότε λέμε φτου φτου;
- Μετά από ένα κομπλιμέντο: «Τι ωραία που είσαι σήμερα, φτου φτου».
- Σε μωρά και μικρά παιδιά, που λένε ότι ματιάζονται πιο εύκολα: «Τι κουκλί είναι, φτου φτου».
- Όταν λες κάτι καλό για τον εαυτό σου και δεν θέλεις να το γρουσουζέψεις, όπως στα αγγλικά το «knock on wood»: «Φέτος δεν κόλλησα τίποτα, φτου φτου».
- Όταν κάποιος παινεύει κάτι καινούριο: σπίτι, αυτοκίνητο, δουλειά.
Γιατί λέμε φτου φτου φτου τρεις φορές;
Το τρία επαναλαμβάνεται στο ξεμάτιασμα: τρεις σταγόνες λάδι και τρία φτου στο τέλος. Στην καθημερινή κουβέντα τα φτου μπορεί να είναι δύο ή τρία, όσα βγουν. Το τρία το βρίσκουμε όμως ήδη στα αρχαία κείμενα.
Από πού βγαίνει το φτου φτου;
Το φτύσιμο κατά του ματιού είναι πολύ παλιό. Στο έκτο Ειδύλλιο του Θεόκριτου, τον 3ο αιώνα π.Χ., ένας βοσκός παινεύει την εμφάνισή του και αμέσως λέει: «ὡς μὴ βασκανθῶ δέ, τρὶς εἰς ἐμὸν ἔπτυσα κόλπον», δηλαδή «για να μη βασκαθώ, έφτυσα τρεις φορές στον κόρφο μου». Το ρήμα βασκαίνω είναι η ρίζα της λέξης βασκανία.
Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι έφτυναν επίσης στις πτυχές των ρούχων τους για να προστατευτούν από το μάτι. Σήμερα το φτύσιμο έγινε μόνο ήχος: λέμε «φτου» αντί να φτύνουμε στ' αλήθεια, κάτι που ο συνομιλητής μας μάλλον το εκτιμά.
Το φτου φτου στο ξεμάτιασμα
Το ξεμάτιασμα με λάδι και νερό κλείνει με σταυρό πάνω από το πιάτο και τρία φτου. Μετά το νερό πετιέται κάπου που δεν πατάει άνθρωπος. Όλη τη διαδικασία θα τη βρεις στον οδηγό Τι είναι το ξεμάτιασμα.
Από αυτό πήρε το όνομά του και το Φτου Φτου, το site όπου η κυρα-Ουρανία σε ξεματιάζει online με το όνομά σου, δωρεάν και για πλάκα.